Ağzın Anatomisi, Ağız ve Ağzın İşlevi, Hayvanlarda Ağız

0
467

AĞIZ: Anatomi uzmanlarına göre sindirim yolunun ilk bölümü olan ve iki çene arasında yer alan altı yüzeyli boşluk damak ya da genel biçimi nedeniyle damak kubbesi denilen çeper ağzı burun boşluklarından ayıran üst çene kemikleriyle damak kemiklerinden oluşur.

ağzın anatomisi ağız ve ağzın işlevi hayvanlarda ağız
ağzın anatomisi ağız ve ağzın işlevi hayvanlarda ağız

Ağız önde ve yanlarda üst diş kemeriyle arkadaysa damak eteğiyle sınırlanmıştır. Damak kubbesi orta çizgi üstünde boylamasına olarak birbirine bakışımlı iki bölümün birleştiğini gösteren hafif bir çıkıntı biçimini alır. Alt çeperi ağız kapalı olduğu zaman büyük bir bölümünü kaplayan dil yan çeperleriyse çok esnek yağ dokulu ve çeşitli kasları bulunan yanakları bulunur. Üstten üçüncü azı dişine bakıldığında kulak altı bezinin salgıladığı tükürüğü ağız içine akıtan Stenon kanalının deliği görülebilir. Önde ağız iki çeperle kaplıdır. İçteki çeper diş kemerleri ve dişlerden dıştaki çeperse etki kıvrımlar biçimindeki dudaklardan oluşmuştur.

Dudakların hareketine bir çok kasın desteklediği yuvarlak kas sağlar. Ağzın arka çeperinde damak eti yer alır. Damak kubbesinin uzantısı olan bu kaslı zar bölümü ağız ile burun boşluğunu birbirinden ayırır. Önce yatay olarak uzanan damak eteği yukardan aşağı birazda önden arkaya doğru kıvrılır. Ama gerektiğinde yatay duruma gelebilir. Böylece besinlerin yutağa geçmesini sağlarken burun boşluklarına girmesine de engel olur.

Damak eteğinin üst kenarı hareketsizdir. Alt kenarıysa serbesttir ve ortasında küçük dil denilen bir uzantı yer alır. Damak eteğinin her iki yanında önde dilin yanlarına arkadaysa yutağa yapışan iki temel direk iner. Ön ve arka direkler arasında da bağdemcikler yer alır. Arka direkler yutma işlevinde etkili olan ve boğaz geçidi denilen düzensiz bir dörtgen biçimindeki alanı çevreler. Bu geçit yutağa açılır. Çocuklarda ağız boşluğu yetişkinlerdekine oranla daha kısa ve daha geniştir. Ama aşağı yukarı 20 yaşına kadar sürekli olarak yayılır. Son dişlerin çıkmasıyla diş kemerlerinin dolayısıyla da ağzın yayılması sona erer. Ağzın yüksekli yaşlılıkta dişlerin dökülmesiyle azalır.

AĞZIN İŞLEVİ

Ağzın fizyoloji açısından bir çok işlevi vardır. Sindirim bakımından dudaklar tutma, yakalama organları dişler çeneler ve çene kaslarıysa çiğneme organlarıdır. Besinler ağızda tükürükle ıslanır. Ağız aynı zamanda tat alma yeridir. Ve hareket eden çeperleri yutma işleminin bir bölümünü gerçekleştirir.  Solunum bakımından ağız tıpki burun gibi havanın geçişini sağlayabilir. Ayrıca ses ağız boşluğundan geçerek ünlülerin çıkarılmasını sağlar.

Ünsüzlerse çeperlerin hareketiyle oluşur. Doğumda ağız oluşum bozuklukları gösterebilir. Bu bozukluklar yüz tomurcukların yanlış kaynamasından ve gelişim evresinde ki embriyoyu etkilemesinden kaynaklanır. En sık rastlanan oluşum bozukluğu üst dudakta görülen ve bazen damağa kadar uzanan tek ya da iki taraflı yarıktır. (tavşan dudağı). Ağzın bütün bölümlerinde ağız iltihabı gibi çeşitli yerel hastalıklar görülebilir ya da bulaşıcı hastalıklar iltihablı hastalıklar yaralar abseler iyicil ya da kötücül urlar gibi genel bir hastalık ağza rastlayabilir.

HAYVANLARDA AĞIZ

Zeoloji de ağız terimi çok kullanılır. Bununla birlikte beslenme için gereken iç boşluğun bulunmadığı bazı haşlamlılar bütün hayvanlarda besinlerin giriş ve çıkışını sağlayan bir ya da bir çok boşluk vardır. Bazı bitkimsi hayvanlarda (zeotikler) ağız ve anüs işlevini gören tek bir delik bulunur.  Bütün öbür hayvanlarda ağız farklılaşmıştır.

Eklemli hayvanların bazılarında sindirim yolu deliği olarak yalın bir boru kanalcıklar olan bir dil bir hortum ya da bir gaga bulunur. Bazılarındaysa alt ve üst çeneler vardır. Ama yanlarda yer alırlar. Yumuşakçaların ağzıda yedikleri besinlerin cinsine göre çok değişik biçimlerdedir. Kordalılarda ağız açıklığı enlemesinedir ve genel olarak yalnızca alt çenenin hareketiyle oluşur.

Yorum Yapın, Soru Sorun

yorum

CEVAP VER